تبلیغات
وبلاگ جامع اهل بیت - تعریف قضیه
وبلاگ جامع اهل بیت

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
حرم فلش - کد دعای فرج برای وبلاگ





تعریف قضیه

از نظر منطقی، هرگونه استنتاجی مبتنی بر صورت منطقی قضیه یا قضایایی است كه در آن استنتاج به عنوان مقدمه به‌كار می‌رود؛ ازاین‌رو پیش از بیان اقسام استنتاج و قواعد مربوط به آن، لازم است نخست با تعریف قضیه و اقسام مختلف آن آشنا شویم تا بر این اساس به تبیین صورت‌های گوناگون استنتاج بپردازیم.

در درس دوم دانستیم تصدیق عبارت است از: ادراك مطابقت و یا عدم مطابقت یك نسبت با واقع كه البته چنین ادراكی نیز مقتضی حكم و اذعان است. حال باید دانست كه "قضیه، تعبیر و بیان‌ تصدیق در قالب الفاظ است" و به عبارت دقیق‌تر، "قضیه، مركب تامی است كه ذاتاً بتواند متًصف به صدق و یا كذب شود"؛ مانند "الف ب است". این تعریف نكات متعددی را دربردارد:

برای مشاهده ادامه متن به ادامه مطلب مراجعه نمایید:

1. قضیه مركب تام است: منطقیون الفاظ را در مقایسه با مفاهیم آن‌ها به دو دسته كلی تقسیم می‌كنند: مفرد و مركب؛

مفرد لفظی است كه یا جزء ندارد؛‌ مانند حرف "آ" از حروف الفبا و یا اگر دارای جزء است، جزء لفظ بر جزء معنا دلالت نمی‌كند؛ مانند "عبدالله" به عنوان اسم شخص. منطقی لفظ مفرد را به اسم، كلمه (فعل) و ادات (حرف) تقسیم می‌كند.

مركب لفظی است كه اولاً، دارای جزء است؛‌ ثانیا، جزء لفظ بر جزء معنا دلالت می‌كند؛ مانند "گل زیبا". لفظ مركب بر دو قسم است: تام و ناقص.

مركب تام، عبارت است از: جمله‌ای كه معنای آن كامل است و متكلم می‌تواند سكوت كند و مخاطب نیز در حالت انتظار باقی نمی‌ماند؛ مانند "علی عادل است". مركب ناقص، عبارت است از: مركبی كه معنای آن ناقص است و متكلم نمی‌تواند به آن اكتفا كند و شنونده را در حالت انتظار رها سازد؛ مانند "آسمان آبی".

2. قضیه، متصف به صدق یا كذب می‌شود؛ یعنی مركب تامی است كه هویت آن خبری است. به عبارت دیگر، قضیه، مركب تام خبری است و باید دانست كه مركب تام به دو قسم خبری و انشایی تقسیم می‌شود:

مركب تام خبری، مركبی است كه از واقعیتی یا وصفی و یا حالتی حكایت می‌كند؛ مانند "علی عالم است"، "گل زیباست"، "حسن امیدوار است".

مركب تام انشایی، مركبی است كه از واقعیتی گزارش نمی‌دهد؛ بلكه خود پدیدآورنده معنایی و یا دربردارنده پرسش، درخواست و آرزویی است؛ مانند "بنویس!"، "آیا او خواهد آمد؟"، "خدا كند كه بیایی!".

مركب تام خبری چون از واقعیتی حكایت می‌كند، متصف به صدق و كذب می‌شود؛ یعنی می‌توان گفت: "راست است" یا "دروغ است" به خلاف جملات انشایی. منظور از صدق قضیه، مطابقت مفاد آن با واقع و مراد از كذب آن، مخالفت آن با واقع است.

با توجه به آنچه ذكر شد، روشن می‌شود كه هر مركب تام خبری یك جمله است؛ ولی هر جمله‌ای لزوماً یك مركب تام خبری نخواهد بود؛ چراكه ممكن است جمله‌ای مركب تام انشایی باشد.

3. قضیه ذاتاً به صدق یا كذب متصف می‌شود؛ یعنی بدون هیچ تفسیر و واسطه‌ای چنین اتصافی را می‌پذیرد. برخی جملات انشایی نیز متصف به صدق و كذب می‌شوند؛ امّا از نظر منطقی قضیه نامیده نمی‌شوند؛ زیرا اتصاف آن‌ها به صدق و كذب، ذاتی نیست؛ بلكه به‌گونه دلالت التزامی و در پرتو تحلیل به یك جمله خبری، چنین اتصافی را می‌پذیرد؛ آنچه حقیقتا مورد تصدیق یا تكذیب واقع می‌شود، همان جمله خبری است كه مركب تام انشایی به آن تحلیل می‌شود؛ مانند تكدّی كردن انسان ثروتمند در جمله من "به من بیچاره كمك كنید" كه متصف به كذب می‌شود.

حال آن‌كه آنچه حقیقتاً چنین وصفی را می‌پذیرد، جمله خبری "من دارایی ندارم" است؛ بنابراین ذكر قید "ذاتاً" در تعریف قضیه، ضروری است.

منبع: موسسه امام خمینی

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : احسان علیمحمدی

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان